4000 foto’s maakte Dunya Zita in de twee maanden dat ze in Marokko was. 4000 foto’s en daarnaast ook film. Een enorm reservoir aan beeldmateriaal waarmee ze verder kon. Het leidde tot meerdere exposities in de afgelopen tweeënhalf jaar en breed scala aan onderwerpen om verder te onderzoeken.

In Marokko was ze wel vaker geweest, het is het land waar haar vader opgroeide. Elk jaar ging het gezin er wel een keer naartoe. Toen ze 18 was, ging ze voor het eerst zonder ouders, samen met haar broer. Een jaar later opnieuw met haar broer en een paar vrienden. Ze ontdekte een heel andere kant van Marokko, de creatieve scene, de skatecommunity, de muziek. Haar verlangen om er langere tijd te verblijven groeide.

Met een reisstipendium van het K. F. Hein Fonds ging ze er twee maanden heen en verbleef bij haar opa en oma om te ervaren hoe het dagelijks leven in Marokko is. Dunya Zita: “Vooraf had ik in gedachten om de opvoeding in Marokko te vergelijken met de opvoeding bij Marokkanen in Nederland, maar ter plekke bleken andere thema’s interessanter. De vraag was ook best wel afstandelijk, alsof je echt als onderzoeker gaat. Toen ik er was voelde ik meer de behoefte vanuit mezelf te kijken naar wat er was, tussen mij en mijn familie. Het ging uiteindelijk meer over de betekenis van familie en de verschillende lagen die daar in zitten.”

Focus

De reis leverde veel op. “Het fijne van zo’n periode is dat er veel ruimte is om te focussen op het onderwerp en veel te schrijven. En je hoeft even niet met andere opdrachten bezig te zijn.” Ook leerde ze analoog film ontwikkelen en foto’s afdrukken. Een techniek die ze graag gebruikt, zo blijkt uit de donkere kamer die ze in haar atelier bouwde. De reis leverde daarnaast een nieuw netwerk op in de creatieve scene van Casablanca, zodat ze ook daar nu de weg weet. Zo is Marokko nu ook meer haar land geworden. Sowieso voelt ze zich door het project meer verbonden met de Marokkaanse gemeenschap.

Dunya Zita spreekt de Marokkaanse taal niet vloeiend, wat de communicatie moeilijk maakte. Maar ze merkte dat het niet ten koste ging van de verbinding. Het samenzijn, tijdens een maaltijd, theedrinken of gewoon in dezelfde ruimte, terwijl ieder iets anders doet, is toch waardevol. “Het viel me op dat samen zijn in Marokko een warme vanzelfsprekendheid is. Familie komt soms met het hele gezin langs en blijft logeren. Niet dat je dan de hele tijd samen ook dingen doet, maar er is tijd met elkaar. In Nederland is dat veel zakelijker, altijd afspreken wanneer je langs komt en hoe lang.”

Die ervaring nam ze mee in een expositie die ze bij Fotodok had: ze richtte er een zithoekje in met thee en koekjes en merkte meteen dat het werkte: bezoekers gingen even zitten en namen de tijd voor een gesprek, simpelweg omdat het tijd kost die thee op te drinken en je je die tijd samen doorbrengt. “Thee is echt verbindend en staat in Marokko voor gastvrijheid. Als je ergens komt en je krijgt geen thee aangeboden is het alsof je er niet mag zijn; en als je het afwijst is het alsof je er niet wil zijn.” Samen komen en verbinding zoeken, dat is wel waar haar project over gaat. “Het is veel spontaner dan in Nederland, hier is alles vooraf georganiseerd en kan een afspraak soms over zes weken. In Marokko is meer ruimte voor spontaniteit.

Intuïtie

De periode in Marokko heeft haar werkwijze veranderd: die is intuïtiever geworden. “Ik kan vooraf van alles bedenken en uitwerken, maar als ik het dan niet voel dan wordt het niks. Met dit project zijn verschillende thema’s naar boven gekomen. Het voelt als een web aan onderwerpen over familie, verbondenheid en het gevoel van thuis. Er zitten nog een paar stukjes in die ik verder zou willen verdiepen.”Haar foto’s ziet ze als iets tussen poëtische en documentaire beelden in. Het zijn zowel intieme beelden van bijvoorbeeld opa en oma thuis, alsook beelden van de straat en het openbare leven. Het verhaal dat ze wil vertellen is persoonlijk maar raakt ook maatschappelijke thema’s. Die combinatie maakt het interessant. Het is ook de reden waarom ze voor de kunst kiest: “Ik denk dat er in de kunst meer ruimte is voor poëzie en gevoel. Je kunt dingen onderzoeken met artikelen en wetenschap en feiten, maar ik merk dat dat bij mij anders binnenkomt. Al kan ik het ook fijn vinden en ik kan er inspiratie uithalen, maar voor mezelf voelt het passender om het niet altijd letterlijk te hoeven zeggen.”

Naast haar eigen fotoseries werkt ze ook in opdracht als cameravrouw. “Ik vind het leuk om samen te werken en wil graag die verschillende vormen van fotografie en film behouden. En meer analoog gaan werken.” Vijf jaar werkt ze intussen als freelance fotograaf. Met exposities, publicaties en een aantal toegekende subsidies is de kwaliteit van haar werk inmiddels bevestigd.
De komende tijd wil ze op deze manier verder. “Met meer autonoom werk en de vrije, onderzoekende houding wil ik vasthouden. Ik ben ook begonnen met het verkopen van prints. Ik zou het mooi vinden als het verhaal zo ook na een expositie verteld kan worden, bij mensen thuis, of waar de print dan ook hangt.”

Je vindt meer over Dunya op haar website en Instagram.

Dit interview is geschreven door Marjolein Sponselee.